مفهوم ایمان به خداوند و حقیقت آن1

مفهوم ایمان به خداوند و حقیقت آن1

مفهوم ایمان به خداوند و حقیقت آن

ایمان صادقانه، زندگی با معنویت و میدان شادمانی ها

راحتی و خوشی نفس جز با ایمان به خداوند ممکن نیست و نفس غیر مومن همیشه ترسان و سرگردان و ناتوان باقی می ماند و هرگز به استقرار و آرامش نمی رسد و ایمانی که سبب نجات و رهایی است ایمان به الله است و ایمان به آن معنی است که فرد تصدیق قطعی بکند مبنی بر اینکه پروردگار هر چیز و صاحب و آفریننده آن، الله است و فقط او مستحق عبادات نماز، روزه، دعا، امید و بیم، خضوع و خاکساری است و اوست که تمام صفات کمال را داربوده و از هر عیب و نقص و کمبود پاک و منزه است و اوست باعظمت و ارجمند.

ایمان به الله تعالی نوری به سوی عدل، آزادی، دانش، معرفت، هدایت، آرامش، آسایش و امنیت روانی است.

و ایمان به او شامل ایمان به فرشتگان و کتاب های او و رسولان او و روز رستاخیز و تقدیر خیر و شر از طرف اومی شود و این ایمان اصل سعادت انسان، بلکه بهشت دنیا در این باور و سرانجام آن بهشت آخرت است. ان شاء الله .

و از جهت شرعی عبارت است از : باور قلبی و اقرار به زبان و عمل با اعضای بدن،این باور با طاعت و فرمانبرداری اضافه و با گناه و نافرمانی کاسته می شود.

بعد از فهم این امر باید دانست که اساس پذیرش عمل در نزد الله تعالی ایمان است. به دلیل سخن باری تعالی که می فرماید : {هر‌ كس‌ ‌که‌ ‌از‌ كارهاي‌ شايسته‌ انجام‌ دهد ‌در‌ حالي‌ ‌که‌ مؤمن‌ ‌باشد} (سوره انبیاء آیه 94)

اهمیت ایمان

برترین اعمال و پاکترین آنها در نزد الله تعالی ایمان است، همانگونه که ابوذر –رضی الله عنه- روایت می کند از پرسشی که از رسول خدا صلی الله علیه و سلم نمودند : &"ای رسول خدا، برترین اعمال کدام است؟ فرمودند: ایمان در راه خداوند و جهاد در راه او&" (روایت از مسلم است)

ایمان سبب هدایت و سعادت دنیایی و اخروی است. بنا به سخن باری تعالی که می فرماید : {پس‌ ‌هر‌ كس‌ ‌را‌ ‌که‌ خداوند بخواهد هدايتش‌ كند دلش‌ ‌را‌ ‌براي‌ [پذيرش‌] اسلام‌ مي‌گشايد} (سوره انعام آیه 125)

ایمان مومن را از گناهان دور می کند. به دلیل سخن الله تعالی که می فرماید : {كساني‌ ‌که‌ تقوي‌ دارند، چون‌ وسوسه‌اي‌ ‌از‌ [سوي‌] شيطان‌ ‌به‌ آنان‌ برسد، [خداوند ‌را‌] ياد مي‌كنند، ‌آن‌ گاه‌ ناگهان‌ بينا مي‌گردند} (سوره اعراف آیه 201)

ایمان شرط پذیرش عمل است. خداوند بلند مرتبه می فرماید : {و [اي‌ پيامبر] ‌به‌ راستي‌ ‌که‌ ‌به‌ تو و ‌به‌ كساني‌ ‌که‌ پيش‌ ‌از‌ تو بودند، وحي‌ كرده‌ شد: ‌اگر‌ شرك‌ آوري‌، بي‌ گمان‌ عملكردت‌ نابود شود. و ‌به‌ يقين‌ ‌از‌ زيانكاران‌ شوي} (سوره زمر آیه 65)

با ایمان خالص، خداوند عمل را برکت می دهد و دعاها را با آن می پذیرد : {و [اي‌ پيامبر] ‌به‌ راستي‌ ‌که‌ ‌به‌ تو و ‌به‌ كساني‌ ‌که‌ پيش‌ ‌از‌ تو بودند، وحي‌ كرده‌ شد: ‌اگر‌ شرك‌ آوري‌، بي‌ گمان‌ عملكردت‌ نابود شود. و ‌به‌ يقين‌ ‌از‌ زيانكاران‌ شوي} (سوره زمر آیه 65) ، خداوند با ایمان خالص، عمل را برکت می دهد و دعاها را با آن می پذیرد.

ثمرات ایمان

خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید : {آيا ندانسته‌اي‌ ‌که‌ خداوند چگونه‌ مثالي‌ مي‌زند، سخن‌ پاك‌ ‌را‌ چون‌ درخت‌ پاكي‌ [قرار داد] ‌که‌ ريشه‌اش‌ استوار و شاخه‌اش‌ ‌در‌ آسمان‌ ‌باشد‌ (24) ميوه‌هايش‌ ‌را‌ ‌به‌ حكم‌ پروردگارش‌ ‌در‌ همه‌ زمان‌ مي‌دهد} (سوره ابراهیم آیات 25-24) ، از جمله ثمرات ایمان، موارد ذیل هستند :

1- ایمان راستین ، اطمینان و آرامش روانی و گشادگی سینه را بوجود می آورد و این مصداق کلام خداوند متعال است که می فرماید : {بدان‌ ‌که‌ دوستان‌ ‌خدا‌، نه‌ بيمي‌ ‌بر‌ آنان‌ ‌است‌ و نه‌ آنان‌ اندوهگين‌ شوند} (سوره یونس آیه 62)

2- بدست آوردن همراهی خاص الله تعالی برای مومنان، یعنی آنها را از تاریکی های کفر و نتایج آن، به سوی نور ایمان و پاداش آن بیرون می برد.

3- رستگاری به خشنودی خداوند و به بهشتی که برای مومنان تصدیق کننده، آماده کرده است. خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید: {خداوند ‌به‌ مردان‌ و زنان‌ مؤمن‌ باغهايي‌ ‌را‌ وعده‌ داده‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌از‌ فرودست‌ ‌آن‌ جويباران‌ روان‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ آنجا جاودانه‌اند و [نيز] سراهاي‌ پاك‌ ‌در‌ بهشتهاي‌ جاويدان‌. و خشنودي‌ خداوند [بسي‌] بزرگتر ‌است} ( سوره توبه آیه 72)

4- دفاع خداوند ازدوستان خود و از مومنان و حزب خودش : {به‌ راستي‌ خداوند [شرّ مشركان‌ ‌را‌] ‌از‌ مؤمنان‌ باز مي‌دارد} (سوره حج آیه 38) ، و از آن جمله: دفاع الله تعالی از رسولش محمد صلی الله علیه و سلم در حادثه هجرت و دفاع از ابراهیم خلیل علیه السلام آن گاه که در آتش انداخته شد.

5- ارجمندی و پیشوایی در دین، خداوند می فرماید: {و ‌از‌ آنان‌ چون‌ شكيبايي‌ ورزيدند و ‌به‌ آيات‌ ‌ما يقين‌ يافتند پيشواياني‌ قرار داديم‌ ‌که‌ ‌به‌ فرمان‌ ‌ما هدايت‌ مي‌كردند} (سوره سجده آیه 24)

هیچ چیز بیشتر از پیشوایی دین داران و صاحبان یقین به خداوند، دلالت بر این نمی کند. خداوند یاد آنان را جاودان نهاده و آثار آنان را بر جای گذاشته است. در حالی که آنها در گور و زیر خاک خوابیده اند. وجود آنان از روی زمین رخت بربسته، اما آثار آنان و اخبارشان در زندگی وجود دارد.

ایمان به خداوند یک ارتباط میان بنده ضعیف و پروردگارش است، همان گونه که فرد قوی نیز نیروی خود را از او می گیرد.

6- محبت الله تعالی به مومنان، خداوند بلند مرتبه می فرماید : {آنان‌ ‌را‌ دوست‌ مي‌دارد و [آنان‌ نيز] ‌او‌ ‌را‌ دوست‌ مي‌دارند} (سوره مائده آیه 54) ، و می فرماید : {آنان‌ ‌که‌ ايمان‌ آورده‌اند و كارهاي‌ شايسته‌ انجام‌ داده‌اند، خداوند برايشان‌ دوستي‌ مقرر خواهد نمود} (سوره مریم آیه 96)

7- زندگی پاک و پاکیزه در دو جهان؛ خداوند می فرماید: {هر‌ كس‌ ‌در‌ حالي‌ ‌که‌ مؤمن‌ ‌است‌ كار شايسته‌ انجام‌ دهد، مرد ‌باشد‌ ‌ يا ‌ زن‌، ‌او‌ ‌را‌ ‌به‌ زندگاني‌اي‌ پاك‌ زنده‌ مي‌داريم‌ و پاداششان‌ ‌را‌ ‌به‌ [حسب‌] نيكوترين‌ آنچه‌ مي‌كردند، ‌به‌ آنان‌ مي‌دهيم} (سوره نحل آیه 97) ، کجایند کسانی که در پی زندگی پاک و سعادت هستند؟

زندگی بدون ایمان مرگ محتوم.. چشم بدون ایمان کور .. زبان بدون ایمان گنگ است.. دست بدون ایمان شل و ناتوان است..

8- محبت خداوند با مومن و محبت مومن با خداوند، خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید : {آنان‌ ‌را‌ دوست‌ مي‌دارد و [آنان‌ نيز] ‌او‌ ‌را‌ دوست‌ مي‌دارند} (سوره مائده آیه 54) ، یعنی: آنان را دوست دارد و محبت آنان را در میان مردم قرار می دهد.

9- بدست آوردن بشارت برای اهل ایمان با توجه و عنایت خداوند به آنان، خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید : {و مومنان را مژده بده} (سوره توبه آیه 112)

بشارت و مژده به چیز عظیمی صورت می پذیرد که اثر آن در چهره آشکار می شود به همین سبب به این نام نامگذاری شده است و هیچ چیز از رحمت و خشنودی و بهشت خداوند عز و جل بالاتر نیست، خداوند بزرگوار و با عظمت می فرماید : {و ‌به‌ كساني‌ ‌که‌ ايمان‌ آورده‌اند و كارهاي‌ شايسته‌ كرده‌اند، مژده‌ ده‌ ‌که‌ آنان‌ باغهايي‌ دارند ‌که‌ فرودست‌ ‌آن‌ جويباران‌ روان‌ ‌است} (سوره بقره آیه 25)

10- ایمان سبب ثبات و ثابت قدمی است. خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید : {كساني‌ ‌که‌ مردم‌ ‌به‌ آنان‌ گفتند: ‌به‌ يقين‌ مردمان‌ [كافر] ‌براي‌ [نبرد] ‌با‌ ‌شما‌ [سپاه‌] فراهم‌ آورده‌اند، ‌پس‌ ‌از‌ آنان‌ (سپاه‌ كفر) بترسيد. ‌که‌ [‌اين‌ گفته‌] ايمانشان‌ ‌را‌ افزون‌ ساخت‌ و گفتند: ‌خدا‌ ‌ما ‌را‌ بس‌ ‌است‌ و چه‌ نيك‌ كارسازي‌ ‌است} (سوره آل عمران آیه 173)

بیش از همه چیز فداکاری های پیغمبران و صحابه و تابعین و کسانی که بر برنامه آنان رفته اند و تاریخ آنها را ثبت کرده است، بر این موضوع دلالت می کنند.

11- بهره بردن از موعظه و نصیحت، خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید: {و پند ده‌، ‌به‌ راستي‌ ‌که‌ پند دادن‌ ‌به‌ مؤمنان‌ سود مي‌بخشد} (سوره ذاریات آیه 55) ، فقط اهل ایمان از نصیحت و موعظه سود می برند.

12- خیر را در هر حال برای مومن قرار داد. در حالت رفاه و در حالت تنگ دستی، در هر حال خیر و خوبی همراه مومن است. رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید : &"شگفتا از کار مومن که همه کارش خیر است و این برای کسی غیر از مومن نیست. اگر خوشی به او برسد شکر گذاری می کند و این برایش خوب است و اگر زیانی به او برسد شکیبایی می کند و این برایش خوب است&" (روایت از مسلم است) ، ایمان صاحبش را بر تحمل صبر در حالت زیان و شکر گذاری در حالت شادی و خوشی وا می دارد.

13- حفظ مومن از ارتکاب گناهان کبیره، در روایت صحیح از رسول خدا صلی الله علیه و سلم آمده است که فرمودند: &"زنا کار در حالت زنا با ایمان نیست&" (روایت از بخاری است)

این ها ثمرات واضح و بزرگ ایمان هستند. کجایند کسانی که در پی آسایش و آرامش خیال اند؟

آثار ایمان:

از جمله آثار ایمان در زندگی مومن:

ایمان به خداوند زندگی است..زندگی با خداوند ایمان است.

1- افزایش حرص مومن برای فرمان پذیری از قانون و شرع مطهر خداوند است. خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید: {سخن‌ مؤمنان‌ چون‌ ‌به‌ [راه‌] خداوند و رسولش‌ فراخوانده‌ مي‌شوند ‌تا‌ ‌بين‌ آنان‌ حكم‌ كند، فقط ‌اين ‌است‌ ‌که‌ گويند: شنيديم‌ و فرمان‌ برديم‌ و اينانند ‌که‌ رستگارند} (سوره نور آیه 51) ، ایمان صاحبش را به فرمان پذیری و انقیاد از دستور خداوند عز و جل وا می دارد.

خداوند بلند مرتبه می فرماید: {سوگند ‌به‌ پروردگارت‌، [‌در‌ حقيقت‌] ايمان‌ نياورند مگر آنكه‌ ‌در‌ اختلافي‌ ‌که‌ ‌بين‌ آنان‌ ‌در‌ گرفت‌، تو ‌را‌ داور كنند. ‌آن‌ گاه‌ ‌از‌ آنچه‌ حكم‌ كردي‌ ‌در‌ ‌خود‌ هيچ‌ دلتنگي‌ نيابند و كاملا گردن‌ نهند} (سوره نساء آیه 65) ، بلکه ایمان صاحبش را به گردن نهادن و رضایت به دستور الله تعالی فرا می خواند.

2- حفاظت خداوند از بنده اش در برابر شرک آشکار و پنهان. بنده هیچ درخواست، دعا و یاری جستن را از غیر خداوند طلب نمی کند. سود و زیان به دست خداوند ارجمند و با عظمت است : {اگر‌ خداوند [بخواهد] گزندي‌ ‌به‌ تو رساند، باز دارنده‌اي‌ ‌براي‌ ‌آن‌ جز ‌خود‌ ‌او‌ نيست‌} (سوره انعام آیه 17)

{ای کسانی که ایمان آورده اید، ایمان بیاورید} فراخواندن آنان به سوی ایمان و تشویق بر آن به سبب جایگاه بزرگ آن.

3- دوستی و دشمنی در راه خداوند و برای او، این محکم ترین ریسمان ایمان است. خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید: {جز ‌اين نيست‌ ‌که‌ مؤمنان‌ برادرند} (سوره حجرات آیه 10)

و هیچ چیز بیش از برادری میان مهاجرین و انصار بر این دلالت نمی کند، زیرا آنها جان و مال را تقدیم برادر خود نمودند. رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"هرگز مومن نمی شوید تا دوست بدارید برای برادر مومن تان آن چه را برای خود دوست می دارید&" (روایت از بخاری است)

4- شکیبایی بر جهاد در راه خداوند و بخشیدن هر چیز نفیس و با ارزش در این راه، تا الله تعالی راضی شود. خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید : {مؤمنان‌ تنها آنانند ‌که‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و رسولش‌ ايمان‌ آورده‌اند، ‌آن‌ گاه‌ شك‌ّ ‌به‌ دل‌ راه‌ نداده‌اند و ‌با‌ اموال‌ و جانهايشان‌ ‌در‌ راه‌ ‌خدا‌ جهاد كرده‌اند. اينان اند ‌که‌ راستگويند} (سوره حجرات آیه 15)

5- سعادت و خوشبختی قلب به اعتماد بر خداوند و یقین نسبت به وعده های او و به آن چیزی است که به نزد او وجود دارد. بهشت دنیا در نظر او ایمان و پیروی از خداوند مهربان است و امید رسیدن به بهشت آخرت را دارد که خداوند به او وعده داده است. بلکه بیشتر از این او امید پاداش اعمال خود را دارد وانتظار دارد در برابر تمام خستگی ها، رنج ها و ریزش عرق پاداش خود را از طرف خداوند دریافت کند و در نامه اعمال او نوشته می شوند. خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید : {براي‌ اهل‌ مدينه‌ و كساني‌ ‌از‌ باديه‌ نشيناني‌ ‌که‌ پيرامونشان‌ بودند روا نبود ‌که‌ ‌از‌ ‌رسول‌ ‌خدا‌ باز ‌پس‌ مانند و [نيز روا نبود] ‌که‌ ‌از‌ شخص‌ ‌آن‌ [حضرت‌] ‌به‌ ‌خود‌ بپردازند. ‌اين‌ ‌از‌ ‌آن‌ ‌است‌ ‌که‌ هيچ‌ تشنگي‌ و رنجي‌ و گرسنگي‌اي‌ ‌در‌ راه‌ ‌خدا‌ ‌به‌ آنان‌ نمي‌رسد و جايي‌ ‌که‌ كافران‌ ‌را‌ ‌به‌ خشم‌ آورد، طي‌ نكنند و ‌از‌ [هيچ‌] دشمني‌ دستبردي‌ ‌به‌ دست‌ نمي‌آورند مگر آنكه‌ ‌به‌ [پاداش‌] ‌آن‌ برايشان‌ كردار شايسته‌اي‌ نوشته‌ خواهد شد. خداوند پاداش‌ نيكوكاران‌ ‌را‌ ضايع‌ نمي‌كند (120) و هيچ‌ نفقه‌اي‌‌-‌ چه‌ اندك‌ ‌باشد‌ ‌ يا ‌ بسيار‌-‌ انفاق‌ نمي‌كنند و هيچ‌ ميداني‌ ‌را‌ نمي‌پيمايند مگر آنكه‌ ‌به‌ [سودشان‌] نوشته‌ شود ‌تا‌ خداوند ‌به‌ [پاس‌] نيكوترين‌ آنچه‌ مي‌كردند ‌به‌ آنان‌ پاداش‌ دهد (121) } (سوره توبه آیات 120-121) ، تمام این ها برای کسانی است که به او ایمان آورده و صادق باشند.

6- دست یافتن به دوستی خدا و رسول او. خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید: &"جز ‌اين‌ نيست‌ ‌که‌ ولي‌ّ ‌شما‌، خداوند و رسولش‌ و مؤمنان هستند&" (سوره مائده آیه 55)

ولایت خداوند یعنی محبت خداوند سبحان و یاری دین او و دوستی با دوستان او و دوری از دشمنان او کسانی که طرف مقابل او قرار دارند . خداوند ارجمند و باعظمت می فرماید: {گروهي‌ ‌را‌ ‌که‌ ‌به‌ خداوند و روز قيامت‌ ايمان‌ مي‌آورند، نخواهي‌ يافت‌ ‌که‌ ‌با‌ كسي‌ ‌که‌ ‌با‌ ‌خدا‌ و رسولش‌ مخالفت‌ ورزيده‌ ‌است‌ دوستي‌ كنند. و ‌هر‌ چند پدرانشان‌ ‌ يا ‌ فرزندانشان‌ ‌ يا ‌ برادرانشان‌ ‌ يا خويشاوندانشان‌ باشند. اينانند ‌که‌ [خداوند] ‌در‌ دلهايشان‌ ايمان‌ ‌را‌ نگاشته‌ ‌است‌ و آنان‌ ‌را‌ ‌به‌ فيضي‌ ‌از‌ سوي‌ ‌خود‌ توان‌ داده‌ ‌است‌. و آنان‌ ‌را‌ ‌به‌ باغهايي‌ ‌در‌ مي‌ آورد ‌که‌ ‌از‌ فرودست‌ ‌آن‌ جويباران‌ روان‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ آنجا جاودانه‌اند. خداوند ‌از‌ آنان‌ خشنود ‌است‌ و آنان‌ نيز ‌از‌ ‌او‌ خشنودند. اينان‌ سپاهيان‌ ‌خدا‌ هستند. بدانيد ‌که‌ سپاهيان‌ ‌خدا‌ رستگارند} (سوره مجادله آیه 22)

بلکه مومن، خدا، رسول و مومنان را به دوستی می گیرد و هرگز به کافران دست دوستی نمی دهد و خداوند ارجمند و با عظمت می فرماید: {مؤمنان‌ نبايد كافران‌ ‌را‌ ‌به‌ جاي‌ مؤمنان‌ دوستان‌ [خويش‌] گيرند} (سوره آل عمران آیه 28)

7- صاحب اخلاق نیکو می شود. رسول خدا صلی الله علیه و سلم در روایتی می فرماید: &"حیا و ایمان متصل به هم اند، آن گاه که یکی از بین رفت دیگری هم از بین می رود&" (روایت از بیهقی است)

حیا از بزرگترین خصایل اخلاقی است ، مومن اخلاقش را با برادرانش نیکو می سازد تا در بهشت دنیا بدون مشکل ، اختلاف و دشمنی زندگی کند ، این به آن سبب است که او مومن است و این فقط برای مومن است.

8- سعادت حقیقی و آسایش روانی سبب می شوند که او احساس کند در بهشت دنیا و در سعادت و راحتی خیال است. زیرا او یک پروردگار دارد که الله و یک پیغمبر دارد که محمد بن عبدالله صلی الله علیه و سلم و یک برنامه دارد و آن پیروی از رضایت الله تعالی است و یک هدف دارد که آن رسیدن به بهشتی است که وسعتش به مانند وسعت آسمان و زمین است.

این طرف وآن طرف نگاه می کنی می بینی که مطب روان پزشکان پر از بیماراند. که گله و شکایت و غم و غصه ها و رنج خود را حکایت می کنند و از کم خوابی و افسردگی و کابوس های شبانه در عذاب اند و تو به طور قطع می دانی که تمام این بیماری ها به سبب دوری از ایمان به خداوند- حق سبحانه و تعالی- تمایل به دنیا و تکیه بر آن است. مادیات بر معنویت و جنبه روحی بشر طغیان کرده و چیره شده است و انسان شدیدا به این نیاز دارد تا جنبه روحی خود را اشباع کند و این امکان ندارد مگر با ایمان راستین به خداوند عز و جل و اعتماد بر او و یاد همیشگی او و ایمان به فرشتگان و کتابهای آسمانی و به رسولان و ایمان به تقدیر خیر و شر و تلخ و شیرین که همگی از طرف خداوند بلند مرتبه است.

به هر حال بسیاری از انسانها از درمان قلب و راحتی دل و از بهشت دنیا غافل گشته و در پی امور بی ارزش این جهانی خود را به رنج و تعب انداخته اند و نه به آنچه می خواهند می رسند و نه به راحتی و آسایشی دست می یابند که از آغاز راه در پی آنند.

اشباع جانب روحی فقط با ایمان ممکن می شود؛ زیرا روح از طرف خداوند است و خداوند جسم را از خاک آفریده است. هرگاه که جانب روحی را سیراب و اشباع کردی تمایل تو به امور پست دنیایی کاهش می یابد و به سمت امور و قضایای معنویی گرایش می یابی و به سمت بالا روان می شوی و هرگاه از این جنبه غافل شدی نفس تو به طبیعت حیوانی و شهوانی خود بر می گردد و به رنج و سختی دچار می شود و دنیا در برابر دیدگانش تیره و تار می شود.

ایمان به رسولانی که خداوند آنها را معرفی کرده است

خداوند بندگانش را بیهوده نیافریده و آنها را به خود وا نگذاشته است. به این هدف خداوند رسولان را فرستاده تا او را با کمال و جلالش شناسانده و شرع و قانون او را معرفی کنند. خداوند متعال برترین انسانها را برای این کار فرستاده است و رسولان زیادی هم ارسال کرده است. از آن جمله نوح، ابراهیم، موسی، عیسی علیهم السلام و پایان بخش پیغمبران محمد صلی الله علیه و سلم است. با همگی آنان نشانه هایی قرار داد تا به صدق و راستی آنان دلالت کند. پس آنان امانت را رساندند و رسالت را ادا کردند و خداوند خالق را به بندگانش معرفی نمودند. هرکس که به آنها ایمان نیاورد و آنها را تصدیق نکند به خداوند ایمان نیاورده است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {رسول‌ [‌خدا‌] ‌به‌ آنچه‌ ‌از‌ [سوي‌] پروردگارش‌ ‌بر‌ ‌او‌ فرو فرستاده‌ ‌شده‌، ايمان‌ آورده‌ ‌است‌ و مؤمنان‌ [‌هم‌]. ‌هر‌ يك‌ ‌به‌ خداوند و فرشتگانش‌ و كتابهايش‌ و فرستادگانش‌ ايمان‌ آورده‌اند} (سوره بقره آیه 285)

زیرا آنان پیام رسانان خداوند سبحان هستند و ما به همگی آنان ایمان می آوریم. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {[و گفتند:] ميان‌ هيچ‌ يك‌ ‌از‌ فرستادگانش‌ فرق‌ نمي‌گذاريم} (سوره بقره آیه 285)

خداوند متعال به همراه رسولان کتاب هایی فرستاد تا نوری برای بشریت باشند. به همراه ابراهیم صحیفه هایی فرو فرستاد و زبور را به داوود داد و تورات را به موسی و انجیل را به عیسی بخشید و به محمد که درود و سلام خداوند بر او باد قرآن را اهدا کرد که آن معجزه همیشگی اوست. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {اين‌ كتابي‌ ‌است‌ ‌که‌ آياتش‌ استوار ‌آن‌ گاه‌ روشن‌ ‌شده‌ ‌است‌. ‌از‌ نزد [خداوند] فرزانه آگاه‌ [نازل‌] گشته‌ ‌است} (سوره هود آیه 1)

و خداوند پاک آن را نور، برکت، دلیل و سبب هدایت قرار داد. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و ‌اين كتابي‌ مبارك‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌ما ‌آن‌ ‌را‌ نازل‌ كرده‌ايم‌، ‌پس‌ ‌از‌ ‌آن‌ پيروي‌ كنيد و پروا داريد ‌تا‌ مورد رحمت‌ قرار گيريد} (سوره انعام آیه 155) ، و همچنین می فرماید: {اي‌ مردم‌، ‌به‌ راستي‌ برايتان‌ ‌از‌ [جانب‌] پروردگارتان‌ برهاني‌ آمد و نوري‌ آشكار ‌به‌ سوي‌ ‌شما‌ نازل‌ كرديم} (سوره نساء آیه 174)

خداوند بلند مرتبه در کلمه شهادت ایمان به خاتم پیغمبران و رسولان وبرترین بشر را متصل به ایمان به وحدانیت خودش قرار داد . &"اشهد ان لا اله الا الله و اشهد ان محمدا رسول الله&" خداوند او را رحمتی برای تمام جهانیان فرستاد و به وسیله او آنها را از تاریکی ها به سوی نور بیرون آورد و از جهل و نادانی به سمت دانش برد و از گمراهی به سمت هدایت و ایمان. پس او امانت را رساند و برای امت خیر خواهی نمود. او برای امتش بسیار حریص بود.

خداوند بلند مرتبه می فرماید: {بي‌گمان‌ رسولي‌ ‌از‌ خودتان‌ ‌به‌ سوي‌ ‌شما‌ آمد، رنجتان‌ ‌بر‌ ‌او‌ دشوار، ‌بر‌ ‌شما‌ حريص‌ [و] ‌به‌ مؤمنان‌ رئوف‌ مهربان‌ ‌است} (سوره توبه آیه 128)

خداوند به پیغمبر و رسولش حقوقی را داد که شایسته او بودند. او بهترین بشر و سرور آنها است. رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"من سرور فرزندان آدم هستم و البته در این فخری نیست&" (روایت از ابن ماجه است)

از جمله حقوق او صلی الله علیه و سلم:

1- ایمان به اینکه او بنده و فرستاده خداوند بوده و اینکه خداوند او را رحمتی برای جهانیان فرستاده است و او امانت را رسانده و رسالت را ادا کرده است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {پس‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و ‌رسول‌ ‌او‌ و نوري‌ ‌که‌ نازل‌ كرده‌ايم‌، ايمان‌ بیاورید} (سوره تغابن آیه 8)

و رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"سوگند به آن که جان محمد در دست اوست هر یک از این امت یهودی یا مسیحی که خبر بعثت من به آنها می رسد و ایمان نمی آورند از اهل آتش خواهند بود&" (روایت از مسلم است)

2- تصدیق و پذیرش آنچه که رسول خدا صلی الله علیه و سلم از طرف خدایش آورده است و یقین به اینکه آن حق بوده واو بدون تردید از طرف خدایش ابلاغ نموده است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {مؤمنان‌ تنها آنانند ‌که‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و رسولش‌ ايمان‌ آورده‌اند، ‌آن‌ گاه‌ شك‌ّ ‌به‌ دل‌ راه‌ نداده‌اند} (سوره حجرات آیه 15)

و خدای بلند مرتبه می فرماید: {سوگند ‌به‌ پروردگارت‌، [‌در‌ حقيقت‌] ايمان‌ نياورند مگر آنكه‌ ‌در‌ اختلافي‌ ‌که‌ ‌بين‌ آنان‌ ‌در‌ گرفت‌، تو ‌را‌ داور كنند. ‌آن‌ گاه‌ ‌از‌ آنچه‌ حكم‌ كردي‌ ‌در‌ ‌خود‌ هيچ‌ دلتنگي‌ نيابند و كاملا گردن‌ نهند} (سوره نساء آیه 65)

3- محبت با رسول خدا صلی الله علیه و سلم، خداوند متعال می فرماید: {بگو: ‌اگر‌ پدرانتان‌ و پسرانتان‌ و برادرانتان‌ و همسرانتان‌ و خويشاوندانتان‌ و مالهايي‌ ‌که‌ ‌آن‌ ‌را‌ ‌به‌ دست‌ آورده‌ايد و تجارتي‌ ‌که‌ ‌از‌ كساديش‌ مي‌ترسيد و خانه‌هايي‌ ‌که‌ ‌آنها‌ ‌را‌ مي‌پسنديد ‌در‌ نزد ‌شما‌ ‌از‌ ‌خدا‌ و رسولش‌ و جهاد كردن‌ ‌در‌ راه‌ ‌او‌ محبوب‌ترند، ‌پس‌ ‌در‌ انتظار باشيد ‌تا‌ خداوند حكمش‌ ‌را‌ ‌در‌ ميان‌ آورد. و خداوند گروه‌ نافرمانان‌ ‌را‌ هدايت‌ نمي‌كند} (سوره توبه آیه 24)

و رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"هیچ یک از شما مومن نمی شود تا زمانی که من از پدر ومادر و فرزند و همه مردم در نزد او محبوبتر نباشم&" (روایت از بخاری است)

4- احترام و اکرام و ارج نهادن به او. خداوند متعال می فرماید: {تا‌ [‌شما‌ اي‌ مردم‌] ‌به‌ ‌خدا‌ و ‌رسول‌ ‌او‌ ايمان‌ آوريد و [دين‌] ‌او‌ ‌را‌ ياري‌ دهيد و ‌او‌ ‌را‌ ‌به‌ بزرگي‌ باور داريد} (سوره فتح آیه 9)

و همچنین می فرماید: {پس‌ آنان‌ ‌که‌ ‌به‌ ‌او‌ ايمان‌ آوردند و ‌او‌ ‌را‌ گرامي‌ داشتند و ‌او‌ ‌را‌ ياري‌ دادند و ‌از‌ نوري‌ ‌که‌ ‌با‌ ‌او‌ فرو فرستاده‌ ‌شده‌ ‌است‌ پيروي‌ كردند، آنانند ‌که‌ رستگارند} (سوره اعراف آیه 157)

5- دوستی و مودت و گرامی داشت اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و سلم: کسانی که اسلام پذیرفتند وبر سنت و طریقه او حرکت کردند، سفارش و وصیت پیغمبرمان محمد صلی الله عیله و سلم را فهمیدند، آنجا که می گوید: &"به خاطر خداوند اهل بیت مرا رعایت کنید. به خاطر خداوند اهل بیت مرا رعایت کنید. به خاطر خداوند اهل بیت مرا رعایت کنید&" (روایت از مسلم است)

اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و سلم از بزرگان مردم بودند. کسانی مانند همسرانش و خویشانش و فرزندانش که صدقه بر آنان حرام و تحقیر و توهین نمودن آنها نادرست است همانگونه که ادعای عصمت برای آنان جایز نبوده و نارواست که آنان را به غیر از خدا به فریاد بطلبیم .

6- محبت با یاران او، کسانی که به او ایمان آوردند و او را تصدیق کردند: به بدی ذکر نکردن آنان، خداوند متعال آنان را ستوده است.

7- به بدی ذکر نکردن صحابه و سیره آنان، کسانی که او را تصدیق کرده و به او ایمان آوردند. آنان کسانی هستند که خداوند آنان را ستوده است. می فرماید: {محمّد (ص‌) ‌رسول‌ خداست‌ و كساني‌ ‌که‌ ‌با‌ اويند ‌بر‌ كافران‌ سخت‌گير و ‌در‌ ميان‌ ‌خود‌ مهربانند. آنان‌ ‌را‌ ‌در‌ حال‌ ركوع‌ و سجده‌ مي‌بيني‌ ‌که‌ ‌از‌ خداوند فضل‌ و خشنودي‌ مي‌جويند. نشانه [درستكاري‌] آنان‌ ‌از‌ اثر سجده‌ ‌در‌ چهره‌هايشان‌ پيداست} (سوره فتح آیه 29)

و رسول خدا صلی الله علیه و سلم درباره آنان فرمود: &"یاران مرا دشنام ندهید. یاران مرا دشنام ندهید. سوگند به آنکه جان من در دست اوست اگر یکی از شما به اندازه کوه احد در راه خداوند طلا خرج کند به اندازه دو مشت خرجی که آنها کرده اند نمی رسد و به نیم این مقدار هم نمی رسد&" (روایت از مسلم است)

و برترین صحابه خلفای راشدین هستند: ابوبکر، عمر، عثمان و علی که خداوند از آنان و از دیگر صحابه خشنود باد. خداوند متعال می فرماید: {و پيشروان‌ نخستين‌ ‌از‌ مهاجران‌ و انصار و كساني‌ ‌که‌ ‌به‌ نيكوكاري‌ ‌از‌ آنان‌ پيروي‌ كردند، خداوند ‌از‌ آنان‌ خشنود شد و [آنان‌ نيز] ‌از‌ ‌او‌ خشنود شدند. و برايشان‌ باغهايي‌ ‌که‌ فرودست‌ ‌آن‌ جويباران‌ روان‌ ‌است‌ آماده‌ ساخت‌ ‌که‌ ‌در‌ آنجا هميشه‌ جاودانه‌اند. ‌اين‌ كاميابي‌ بزرگ‌ ‌است} (سوره توبه آیه 100)

همگی آنان علم و دین را از رسول خدا صلی الله علیه و سلم نقل کردند تا به ما رسید.

ایمان به دیدار با خداوند

همه بندگان به سوی خداوند باز می گردند و بازگشت همگی به سوی اوست. این رکنی اصیل از ایمان به خداوند و بلکه این از ارکان ایمان است: ایمان به روز رستاخیز، آن گاه که جبرئیل در پیش روی اصحاب برای آموزش آنان ارکان ایمان را از پیامبر پرسید، به او گفت: &"آن است که به الله و فرشتگان، کتاب های او رسولان او، به روز رستاخیز و به تقدیر خیر و شر از جانب او ایمان بیاوری&" (روایت از مسلم است)

آن روز، به روز دیگر یا روز بازپسین نام گذاری شده است زیرا بعد از آن روز دیگری نیست و بعد ازآن بهشتیان در بهشت و دوزخیان در دوزخ جای می گیرند. در قرآن کریم این روز به نام های زیادی نامگذاری شده که بر عظمت و جایگاه و اهمیت رویدادهای آن روز دلالت می کند. از جمله نام های آن عبارتند از: روز واقعه، زیرا وقوع آن قطعی است. &"خافضه&" و &"رافعه&": زیرا قومی با دخول در بهشت مقام رفیع و بلند می یابند و دسته ای با سرنگون شدن در دوزخ خوار و ذلیل می شوند. روز حساب و جزاء و روز &"الحاقه&" یعنی روزی که اخباری که خداوند داده بود محقق می شوند. روز &"الطامه&" یعنی روز غلبه یافتن و &"الصاخه&"- فریاد گوش خراش- زیرا فریاد صور سبب کری مردم می شود و روز &"وعید&" – هشدار- که هشدار خداوند در باره کافران محقق می شود و روز &"حسرت&" زیرا در آن حسرت و افسوس فراوان است و &"یوم التلاق&" - گرد آمدن- به معنی دیدار زیرا در آن روز همه مردم در یک مکان گرد می آیند و &"یوم الازفه&"- نزدیک- روز نزدیک به سبب شدت نزدیکی آن و &"یوم التناد&" - روز فریاد- زیرا در آن روز فریاد های بسیاری زده می شود. بهشتیان دوزخیان را صدا می زنند و دوزخیان بهشتیان را صدا می زنند و روز &"عقیم&" چرا که بعد از آن روز دیگری نیست و &"دار الآخرة &" و &"دار القرار&" و &"الغاشیه&" - فراگیر- زیرا همه مردم را فرامی گیرد... و دیگر نام های آن روز

آنچه لازمه ایمان به روز رستاخیز است:

اولا: ایمان به آنچه بعد از مرگ روی می دهد

قبر و سوال و جواب آن:

این همان پرسش از مرده بعد از دفن اوست که در باره رب و دین و نبی او پرسیده می شود. خداوند مومنان را استوار نگه می دارد و پاسخ می دهند که رب من الله، دین من اسلام و نبی من محمد است و خداوند کافران را گمراه می کند و پاسخ می دهند آها آها نمی دانم و فرد منافق و متردد پاسخ می دهد من نمی دانم من شنیدم که مردم چیزی می گفتند من هم گفتم.

عذاب قبر و نعمت آن:

آن گاه که عثمان بر قبری ایستاد، گریست تا ریشش خیس شد. گفت: به او گفته شد: بهشت و دوزخ را یاد می کنی و نمی گریی و از این، این چنین می گریی؟ گفت: رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: &"قبر نخستین منزلگاه آخرت است. اگر از آن نجات یافتید بعد از آن آسان تر می شود و اگر از آن نجات نیافتید بعد از آن سخت تر می شود&" ، گفت و رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند&" هیچ منظره ای ندیدم مگر اینکه قبر از آن ترسناک تر بود&" (روایت از احمد است)

عذاب قبر برای ستمکاران، منافقان، کافران و برای برخی از مومنان گناهکار است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و چون‌ ببيني‌، ‌آن‌ گاه‌ ‌که‌ ستمكاران‌ ‌در‌ سكرات‌ مرگ‌اند و فرشتگان‌ دستان‌ ‌خود‌ ‌را‌ گشاده‌اند [و مي‌گويند:] جانهايتان‌ ‌را‌ بيرون‌ آوريد [شگفت‌ زده‌ مي‌شوي‌]. امروز ‌به‌ [سزاي‌] آنچه‌ ‌به‌ ناحق‌ ‌بر‌ خداوند مي‌ گفتيد و [‌به‌ سزاي‌ آنكه‌] ‌از‌ آياتش‌ سركشي‌ مي‌كرديد، ‌به‌ عذاب‌ خوار كننده‌ كيفر داده‌ مي‌شويد} (سوره انعام آیه 93)

و خداوند بلند مرتبه در باره آل فرعون می فرماید: {آتش‌ [دوزخ‌ آنان‌ ‌را‌ فرو گرفت‌] ‌که‌ ‌به‌ هنگام‌ صبح‌ و شام‌ ‌بر‌ ‌آن‌ عرضه‌ مي‌شوند. و روزي‌ ‌که‌ قيامت‌ ‌بر‌ پا شود، [گوييم‌:] فرعونيان‌ ‌را‌ ‌به‌ سخت‌ترين‌ عذاب‌ ‌در‌ آوريد} (سوره غافر آیه 46)

در حدیث زید بن ثابت از رسول خدا روایت است که فرمودند: &"اگر ترس این نمی بود که مردگان خود را دفن نکنید دعا می کردم که خداوند صدای ناله های عذاب قبر را که من می شنوم به شما بشنواند.&" پس فرمودند: &"از عذاب قبر به خداوند پناه ببرید&" پس ما گفتیم: از عذاب قبر به خداوند پناه می بریم. پس فرمودند: &"به خداوند پناه ببرید از عذاب آتش&" پس ما گفتیم: از عذاب آتش به خداوند پناه می بریم. فرمودند:&" به خداوند پناه ببرید از فتنه های آشکار و پنهان&" پس گفتیم : پناه بر خداوند از فتنه ها، آنچه که آشکار باشد یا پنهان باشد و فرمودند: &"از فتنه دجال به خداوند پناه ببرید&" (روایت از مسلم است)

اما نعمت های قبر برای مومنان راستین است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {كساني‌ ‌که‌ گفتند: پروردگارمان‌ خداست‌، ‌آن‌ گاه‌ استوار ماندند. فرشتگان‌ [با این پیام‌] ‌بر‌ آنان‌ فرو مي‌آيند ‌که‌ نترسيد و اندوهگين‌ نباشيد و ‌به‌ بهشتي‌ ‌که‌ وعده‌ داده‌ مي‌شديد خوش‌ باشيد} (سوره فصلت آیه 30)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {پس‌ هنگامي‌ ‌که‌ [جانها] ‌به‌ حلقوم‌ مي‌رسد (83) و ‌شما‌ ‌آن‌ گاه‌ مي‌نگريد (84) و ‌ما ‌از‌ ‌شما‌ ‌به‌ ‌او‌ (محتضر) نزديكتريم‌ ولي‌ درك‌ نمي‌كنيد (85) پس‌ ‌اگر‌ جزا نمي‌بينيد (86) چرا ‌اگر‌ راستگوييد ‌آن‌ [جان‌] ‌را‌ ‌بر‌ نمي‌گردانيد! (87) پس‌ امّا ‌اگر‌ ‌از‌ مقرّبان‌ [درگاه‌ الهي‌] ‌باشد‌ (88) آسايش‌ و ريحان‌ و باغ‌ پر ناز و نعمت‌ دارد (89) و امّا ‌اگر‌ ‌از‌ نيكبختان‌ ‌باشد‌ (90) پس‌ ‌براي‌ تو [اي‌ وفات‌ يافته‌] ‌از‌ «نيكبختان‌» سلام‌ باد (91) و امّا ‌اگر‌ ‌از‌ تكذيب‌ كنندگان‌ گمراه‌ ‌باشد‌ (92) پذيرايي‌ [‌او‌] ‌با‌ آب‌ جوشان‌ (93)و ‌در‌ آوردن‌ ‌به‌ دوزخ‌ ‌است‌ (94) بي‌گمان‌ ‌اين‌ خبر راست‌ يقيني‌ ‌است‌ (95) پس‌ نام‌ پروردگار بزرگت‌ ‌را‌ ‌به‌ پاكي‌ ياد كن‌(96) } (سوره واقعه آیات 83-96)

و رسول خدا صلی الله علیه و سلم در باره مومن، آن گاه که به دو فرشته پاسخ داد، می گوید: &"ندا دهنده ای از آسمان ندا می دهد که بنده من راست گفت. از بهشت برایش بگسترانید و از بهشت بپوشانیدش و از بهشت دری برایش بگشایید و از بوی خوش و هوای لطیف آن به او می رسد و قبرش به وسعت دیدش گشاده می شود&" (راویت از احمد و ابوداود است در روایتی طولانی)

دوم: ایمان به روز رستاخیز:

و آن زنده کردن مردگان است. آن گاه که بار دوم در صور دمیده می شود، مردم برای پروردگار جهانیان از گور ها بر می خیزند. پابرهنه بدون هیچ گونه کفشی و عریان بدون هیچ گونه پوششی و ختنه ناشده. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {چنان‌ ‌که‌ نخستين‌ آفرينش‌ ‌را‌ آغاز كرديم‌، [ديگر بار] ‌آن‌ ‌را‌ تكرار كنيم‌. [‌که‌ ‌به‌ عنوان‌] وعده‌اي‌ لازم‌ ‌بر‌ ماست ‌بي‌ گمان‌ ‌ما توانا [بر این‌] كاريم‌} (سوره انبیاء آیه 104)

رستاخیز: آن ثابت است و کتاب، سنت و اجماع مسلمانان بر آن دلالت می کند. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {سپس‌ ‌شما‌ ‌پس‌ ‌از‌ ‌اين‌ خواهيد مرد (15) آن‌ گاه‌ قطعا ‌شما‌ روز قيامت‌ برانگيخته‌ شويد (16)} (سوره مومنون آیات 16-15) ، و رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرموده است: &"روز رستاخیز مردم پابرهنه و ختنه ناشده برانگیخته می شوند&" (روایت متفق علیه است)

مسلمانان بر درستی آن اجماع کرده اند و آن مقتضای حکمت است که خداوند برای این آفرینش رستاخیزی قرار دهد تا در آن بر اساس آن چه به زبان پیغمبران برای آنان فرو فرستاده، به آنها پاداش و کیفر دهد. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {آيا پنداشتيد ‌که‌ ‌ما ‌شما‌ ‌را‌ بيهوده‌ آفريده‌ايم‌ و ‌شما‌ ‌به‌ سوي‌ ‌ما بازگردانده‌ نمي‌شويد} (سوره مومنون آیه 115)

و خداوند بلند مرتبه به پیامبرش می فرماید: {به‌ راستي‌ كسي‌ ‌که‌ قرآن‌ ‌را‌ ‌بر‌ تو واجب‌ كرد، قطعا تو ‌را‌ ‌به‌ بازگشتگاهي‌ باز خواهد گرداند} (سوره قصص آیه 85)

سوم: ایمان به آن چه درباره علامات و نشانه های روز رستاخیز آمده است:

و این ها همان رویدادهایی هستند که پیش از وقوع قیامت روی داده و بر نزدیکی آن دلالت می کنند و به دو نوع بزرگ و کوچک تقسیم می شوند.

نشانه های کوچک:

این مجموعه رویدادهایی هستند که پیش از وقوع قیامت به مدتی طولانی روی می دهند و برخی از آنها روی داده و پایان پذیرفته و برخی دیگر آشکار شده اند و تا هنوز آشکار می شوند و ادامه دارند. برخی دیگر تا هنوز روی نداده و بزودی روی خواهند داد. همانسان که رسول خدا صلی الله علیه و سلم خبر داده اند، مانند بعثت رسول خدا صلی الله علیه و سلم و وفات او و فتح بیت المقدس و ظاهر شدن فتنه ها، از بین رفتن امانتداری، از بین رفتن علم و دانش، ظهور جهل و نادانی، انتشار زنا و روابط نامشروع، رباخواری، ظهور آلات موسیقی، افزایش شرب خمر و افتخار چوپانان در ساختمان های بلند مرتبه، افزایش بد رفتاری فرزندان با مادران و همزیستی با آنان به مثابه نوکر، افزایش کشتار و زلزله، فرورفتن و بلعیده شدن به وسیله زمین مسخ شدن، افزایش بهتان و افترا و ظهور زنان پوشیده اما عریان، افزایش گواهی و شهادت دروغین و پنهان کردن گواهی راستین و دیگر مواردی که در کتاب خدا و سنت رسول خدا صلی الله علیه و سلم آمده است.

نشانه های بزرگ:

این ها مجموعه ای از رویدادهای بزرگ هستند که به نزدیکی قیامت دلالت می کنند و اینکه زمان زیادی تا وقوع آن نمانده است و این مجموعه ده نشانه هستند: دجال، فرود آمدن عیسی بن مریم، ظهور یاجوج و ماجوج و سه فرو رفتن در زمین : یکی در مشرق، یکی در مغرب و دیگری در جزیرة العرب، ظهور دود، طلوع خورشید از سمت مغرب، پدیدار شدن یک حیوان و آتشی که مردم را به سمت محل حشر می برد. این علامت ها پی در پی می آیند. وقتی نخستین علامت آشکار شد دیگر نشانه ها در پی آن می آیند.

چهارم: ایمان به رویدادهای ترسناک روز رستاخیز، مانند:

1- کوبیده و هموار شدن کوههای بلند با زمین. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و کوهها را بینی[ و] آنها را ساکن می پنداری حال آن که آنها چون حرکت ابر در گذرند} (سوره نمل آیه 88)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و كوه‌ها سخت‌ خرد و ريز شوند (5) و چون‌ غبار پراكنده‌ گردند (6) } (سوره واقعه آیه 6-5) ، و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و كوه‌ها مانند پشم‌ رنگين‌ شوند} (سوره معارج آیه 9) ، و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و درباره كوه‌ها ‌از‌ تو مي‌پرسند، بگو: پروردگارم‌ ‌آن‌ ‌را‌ سخت‌ خواهد پراكند. (105) و ‌آن‌ ‌را‌ [مانند] هاموني‌ هموار خواهد گرداند (106) که‌ ‌در‌ آنجا هيچ‌ نشيبي‌ و فرازي‌ نبيني ‌(107)} (سوره طه آیات 107- 105)

2- منفجر شدن دریاها و شعله ور شدن و آتش گرفتن آنها. این دریاها که قسمت اعظم کره زمین را در بر گرفته اند در آن روز منفجر می شوند. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و هنگامی که دریاها منفجر شوند} (سوره انفطار آیه 3) ، {هنگامی که دریاها افروخته شوند} (سوره تکویر آیه 6)

3- تبدیل شدن زمین و آسمانها از وضعی که مردم آن را مشاهده می کنند، آنها در زمینی برانگیخته می شوند که نسبت به آن هیچ گونه شناخت و اثری ندارند. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {روزي‌ ‌که‌ زمين‌ ‌به‌ زميني‌ ديگر دگرگون‌ شود و آسمانها [نيز چنين‌ شوند] و ‌به‌ پيشگاه‌ خداوند يگانه قهّار آشكار شوند} (سوره ابراهیم ایه 48)

رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"مردم به روز رستاخیز در زمینی سفید و غبار آلود گرد می آیند به مانند یک صفحه پاک که برای هیچ کس در آن هیچ نشانه ای نیست&" (متفق علیه) ، سفید و بدون هیچ گونه نشانه و علامت می گردد.

4- مردم چیزهایی را می بینند که به دیدن آن عادت نداشته اند. آنها کنار هم قرار گرفتن ماه و خورشید را مشاهده می کنند که سبب اضطراب و پریشانی بیشتر می شود. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {آن‌ گاه‌ ‌که‌ چشم‌ خيره‌ شود (7) و ماه‌ تيره‌ گردد (8) و خورشيد و ماه‌ ‌به‌ ‌هم‌ آورده‌ شود (9)انسان‌ ‌آن‌ روز گويد: راه‌ گريز كجاست ! (10)} (سوره قیامه آیات7-10)

5- دمیدن در صور، که آن پایان این زندگی دنیا است و آن گاه که آن روز بیاید در صور دمیده می شود و با آن دمیدن، زندگی در زمین و آسمان پایان می پذیرد: {و ‌در‌ «صور» دميده‌ شود، ‌آن‌ گاه‌ آسمانيان‌ و زمينيان‌ [همگي‌] بميرند. مگر كسي‌ ‌که‌ خداوند خواسته‌ ‌است} (سوره زمر آیه 68)

آن دمیدنی وحشتناک و نابودگر است. شخص آن را می شنود و چنان وحشت زده می شود که قادر به سفارش و وصیت چیزی نمی گردد و نمی تواند پیش زن و فرزندان و دوستان خود باز گردد: {جز چشم‌ ‌به‌ راه‌ بانگي‌ مرگبار نيستند ‌که‌ ‌در‌ حالي‌ آنان‌ ‌را‌ فروگيرد ‌که‌ دشمني‌ مي‌ورزند (49) پس‌ نمي‌توانند وصيّتي‌ كنند و نه‌ ‌به‌ سوي‌ خانواده خويش‌ باز گردند (50) } (سوره یس آیات 50-49)

رسول خدا صلی الله علیه و سلم و می فرماید: &"سپس در صور دمیده می شود و هیچ کس آن را نمی شنود مگر این که گردنش کج می شود و از شدت آن هوش و حواس خود را از دست می دهد – می گوید- نخستین کسی که آن را می شنود فردی است که دارد حوض خود را گل اندود می کند تا شتران از آن بنوشند. – می گوید – پس بیهوش می شود و دیگر مردم هم بیهوش می شوند&" (روایت از مسلم است)

6- گرد آمدن انسانهایی که از آغاز آفرینش تا پایان آن در روی زمین آفریده شده اند: همگی در صحرای محشر جمع می شوند. انسان ها و جن ها از نخستین تا آخرین و حتی حیوانات آنها. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {در‌ ‌اين [امر] ‌براي‌ كسي‌ ‌که‌ ‌از‌ عذاب‌ آخرت‌ بترسد، نشانه‌اي‌ ‌است‌. ‌آن‌ روز روزي‌ ‌است‌ ‌که‌ مردم‌ ‌در‌ ‌آن‌ گرد آورده‌ شوند و ‌آن‌ روز روزي‌ ‌است‌ ‌که‌ [همگان‌] حاضر آيند} (سوره هود آیه 103) ، و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {بگو: بي‌ گمان‌ پيشينيان‌ و پسينيان ‌(49) در‌ موعد روزي‌ معيّن‌ گرد آورده‌ مي‌شوند} (سوره واقعه آیات 49-50)

7- مردم عریان به همان سان که خداوند آنان را آفریده است حشر می شوند، اما از شدت آن روز به چیزی توجه نمی کنند. ام المومنین عایشه رضی الله عنها از آن وضع شگفت زده شد. از او روایت شده است که گفت: &"رسول خدا فرمودند:( شما پابرهنه، عریان و ختنه نشده حشر می شوید) عایشه گفت: ای رسول خدا مردان و زنان به هم نگاه می کنند؟ فرمود: وضعیت و حالت بسیار سخت تر از آن است که به این امور متوجه شوند&" (روایت از بخاری است)

8- قصاص مظلوم از ظالم حتی در میان حیوانات ، رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"شما به روز قیامت حقوق اهل آن را ادا می کنید، حتی قصاص گوسفند بی شاخ از گوسفند شاخ دار هم گرفته می شود&" (روایت از مسلم است)

و رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"هرکس در حق کسی بی عدالتی مرتکب شده و نسبت به مال یا حیثیت وی بی عدالتی کرده است باید امروز از او حلالیت بطلبد پیش از آن که روزی بیاید که نه درهمی باشد و نه دیناری. اگر او را عملی نیک باشد به اندازه بی عدالتی از او گرفته می شود و اگر عمل نیکی نداشته باشد از گناهان طرفش برداشته و بار او می کنند&" (روایت از بخاری است)

9- نزدیکی خورشید به مردم تا جایی که برابر با کردارشان در عرق خود غرق می شوند. رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: &"روز رستاخیز خورشید نزدیک می شود تا به نزدیکی یک میل می رسد. سلیم بن عامر گفت: به خدا سوگند من نمی دانم منظور از میل چیست. آیا مسافت مشخص در زمین است یا همان میله ای که با آن سرمه به چشم می کشند. می گوید: پس مردم به اندازه اعمالشان درعرق غرق خواهند بود. برخی تا شتالنگ و برخی تا زانو و برخی تا سینه در عرق خواهند بود و برخی دیگر را کاملاغرق می کند و رسول خدا به دهانش اشاره کردند&" (روایت از مسلم است)

10- برخی نامه اعمالشان را به دست راست و برخی دیگر به دست چپ می گیرند و مردم در حالت ترس و وحشت و سرگردانی برجای می مانند، تا نامه اعمال همگی پخش شود و مومنان بشارت می یابند که نجات آنان نزدیک بوده و نامه اعمال آنها در دست راست آنان جای می گیرد و غم و غصه کافران با استقرار نامه اعمالشان در دست چپ افزوده می شود، این پاداشی برابر با کردارشان است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {پس‌ امّا كسي‌ ‌که‌ كارنامه‌اش‌ ‌به‌ دست‌ راست‌ ‌او‌ داده‌ شود، مي‌گويد: بگيريد كارنامه‌ام‌ ‌را‌ بخوانيد (19) من‌ يقين‌ داشتم‌ ‌که‌ ‌من‌ ‌به‌ حسابم‌ خواهم‌ رسيد (20) پس‌ ‌او‌ ‌در‌ زندگاني‌ پسنديده‌اي‌ خواهد ‌بود (21) در‌ بهشتي‌ برين (22) که‌ ميوه‌اش‌ دسترس‌ ‌است (23) به‌ [پاداش‌] آنچه‌ ‌در‌ روزگاران‌ گذشته‌ پيش‌ فرستاده‌ايد، گوارا بخوريد و بياشاميد (24) و امّا كسي‌ ‌که‌ كارنامه‌اش‌ ‌به‌ دست‌ چپ‌ ‌او‌ داده‌ شود، گويد: اي‌ كاش‌ كارنامه‌ام‌ ‌به‌ ‌من‌ داده‌ نمي‌شد (25) و نمي‌دانستم‌ حساب‌ [كارم‌] چيست (26) اي‌ كاش‌ مرگ‌ يكسره‌ كننده‌ ‌بود ‌(27) مالم‌ ‌در‌ حق‌ّ ‌من‌ سودي‌ نبخشيد (28) فرمانروايي‌ام‌ ‌از‌ [دست‌] ‌من‌ رفت‌ [و نابود شد](29)} (سوره حاقه آیات 19-29)

11- آن چه به انسان می رسد از ترس و وحشت و بی تابی و نگرانی، به طوری که فرد از هیچ کس چیزی نمی پرسد وجز نفس خودش کسی دیگر برایش مهم نیست. خداوند بلند مرتبه می فرماید : {روزی که نه مال و نه فرزندان سودی نمی رسانند} (سوره شعراء آیه 88) ، و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {روزي‌ ‌که‌ انسان‌ ‌از‌ برادرش‌ بگريزد (34) و ‌از‌ مادرش‌ و ‌از‌ پدرش‌(35) و ‌از‌ همسرش‌ و فرزندانش‌ [نيز بگريزد] (36) هر‌ كسي‌ ‌از‌ آنان‌‌-‌ ‌آن‌ روز‌- كار و باري‌ دارد ‌که‌ برايش‌ كفايت‌ مي‌كند (37)} (سوره عبس آیه 34)

پنجم: ایمان به حساب و کتاب :

بنده بر اساس عمل اش حساب گرفته می شود و پاداش و کیفر می یابد. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {به‌ يقين‌ بازگشت‌ آنان‌ ‌به‌ سوي‌ ماست‌ (25) آن‌ گاه‌ حسابشان‌ [نيز] ‌بر‌ ماست (26)} (سوره غاشیه آیات 26-25)

و می فرماید: {هر‌ كس‌ نيكي‌ ‌در‌ ميان‌ آورد، ده‌ چندان‌ ‌آن‌ [پاداش‌] دارد. و ‌هر‌ كس‌ بدي‌ ‌در‌ ميان‌ آورد، جز ‌به‌ مانند ‌آن‌ كيفر نيابد و آنان‌ ستم‌ نخواهند ديد} (سوره انعام آیه 160)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و ‌در‌ روز قيامت‌ ترازوهاي‌ درست‌ ‌را‌ ‌در‌ ميان‌ نهيم‌ و كسي‌ هيچ‌ ستمي‌ نبيند و ‌اگر‌ [عمل‌ نيك‌ و بد ‌هر‌ شخص‌] هموزن‌ دانه خردلي‌ ‌باشد‌، ‌آن‌ ‌را‌ [‌در‌ ميان‌] مي‌آوريم‌ و ‌ما حسابرسي‌ ‌را‌ كفايت‌ مي‌كنيم} (سوره انبیاء آیه 47)

از ابن عمر روایت شده است که رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند : &"خداوند به بنده نزدیک می شود تا جایی که او را زیر سایه خود می گیرد و او را می پوشاند و به او می گوید: آیا فلان گناه و فلان گناه، یادت می آید؟ پاسخ می دهد آری ای پروردگار. تا اینکه از او برای تمام گناهانش اعتراف می گیرد و فرد چنین گمان می کند که او هلاک شده است. خداوند می فرماید: من این گناهان را در دنیا پوشاندم و امروز آنها را می بخشم و اعمال نامه کارهای نیکش به او داده می شود. اما کافران و منافقان را در حضور همه مخلوقات به فریاد می خوانند ، {اينانند كساني‌ ‌که‌ ‌بر‌ پروردگارشان‌ دروغ‌ بستند، بدانيد ‌که‌، لعنت‌ خداوند ‌بر‌ ستمكاران‌ ‌است}(سوره هود آیه 18) &" (متفق علیه)

در حدیث قدسی از رسول خدا صلی الله علیه و سلم روایت شده است که در آنچه از خدایش نقل می کند فرمود: &"همانا خداوند نیکی ها و بدی ها را نوشته و سپس آنها را بیان داشته است. هرکس قصد انجام نیکی را بکند اما آن را انجام ندهد خداوند یک نیکی کامل برایش می نویسد و اگر قصد آن را نمود و آن را هم انجام داد، ده برابر تا هفتصد برابر برایش پاداش نوشته می شود و اگر قصد انجام دادن بدی را نمود و آن را انجام نداد خداوند برایش یک نیکی کامل را برایش ثبت می کند و اگر قصد نمود و آن را انجام داد فقط یک بدی برایش می نویسد&" (متفق علیه)

تمام مسلمانان بر این اتفاق دارند که حساب و کتاب بر اعمال و کردار صورت می پذیرد و آن مقتضای حکمت است، زیرا خداوند متعال کتاب فرستاد و پیامبران را فرستاد و بر بندگان ایمان به آنها و اطاعت از رسولان را لازم گرداند و هشدار داد که هرکس از آنان اطاعت نکند و به آنها ایمان نیاورد دچار عذاب و سختی خواهد شد. اگر در آنجا حساب و کتابی نباشد این کاری بیهوده می شود. چیزی که خداوند از آن پاک و منزه است و خداوند بلند مرتبه در این سخنش به این امر اشاره کرده است: { پس‌ البته‌ ‌از‌ كساني‌ ‌که‌ [پيامبر] ‌به‌ سوي‌ آنان‌ فرستاده‌ شد، پرسش‌ كنيم‌ و البته‌ فرستادگان‌ [‌را‌ نيز] مورد پرسش‌ قرار دهيم‌(6) آن‌ گاه‌ ‌از‌ روي‌ علم‌ ‌بر‌ آنان‌ حكايت‌ خواهيم‌ كرد [و ‌از‌ حالشان‌ غافل‌ و] غايب‌ نبوده‌ايم (7) } (سوره اعراف آیه 6-7)

به حسن بصری گفته شد: می بینیم که تابعین بیش از صحابه عبادت می کنند، صحابه در چه چیزهایی گوی سبقت را از آنان برده اند؟ حسن پاسخ داد: اینان عبادت می کنند در حالی که دنیا در دلهای آنهاست. اما صحابه عبادت می کردند در حالی که آخرت در دلشان بود.

ششم ایمان به بهشت و دوزخ:

این دو منزلگاه جاودانی مخلوقات هستند، بهشت جایگاه نعمتی هایی است که خداوند به مومنان وعده داده است. به مومنان پرهیزگاری که ایمان آوردند به آنچه لازمه باور داشتن است، ایمان آوردند و به پیروی از خداوند و رسول او بپاخاستند و در این مسیر با خداوند مخلص و پیرو رسولش بودند. در بهشت انواع نعمت وجود دارد &" آن چه که هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی وصف آن را نشنیده و به ذهن کسی هم خطور نکرده است&" ، خداوند بلند مرتبه می فرماید: {آنان‌ ‌که‌ ايمان‌ آورده‌اند و كارهاي‌ شايسته‌ كرده‌اند، اينانند ‌که‌ بهترين‌ آفريدگانند(7) پاداششان‌ ‌در‌ نزد پروردگارشان‌ باغهاي‌ جاودانه‌اي‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌از‌ فرودست‌ ‌آن‌ جويباران‌ روان‌ ‌است‌‌-‌ ‌که‌ ‌در‌ ‌آن‌ ‌براي‌ هميشه‌ جاودان‌ خواهند ‌بود‌‌-‌ خداوند ‌از‌ آنان‌ خشنود شد و [آنان‌ نيز] ‌از‌ ‌او‌ خشنود شدند. ‌اين‌ [پاداش‌] كسي‌ راست‌ ‌که‌ ‌از‌ پروردگارش‌ بيمناك‌ ‌باشد} (سوره بینه آیات 8-7)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {پس‌ هيچ‌ كس‌ نمي‌داند ‌که‌ ‌از‌ آنچه‌ مايه روشني‌ چشم‌ ‌است‌ چه‌ چيزي‌ برايشان‌ نهان‌ داشته‌ ‌شده‌ ‌است‌. ‌به‌ [پاس‌] آنچه‌ مي‌كردند پاداش‌ يافتند} (سوره سجده آیه 17)

و برترین نعمت ها نگریستن به چهره الله تعالی در بهشت است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {آن‌ روز چهره‌هايي‌ تازه‌ [و خرّم‌] هستند (22) نظاره‌ گر ‌به‌ پروردگارشان (23) } (سوره قیامه آیات 22-23) ، و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {كساني‌ ‌که‌ نيكوكاري‌ كرده‌اند، نيكويي‌ [بهشت‌] و افزوده‌اي‌ ‌بر‌ ‌آن‌ دارند} (سوره یونس آیه 26)

مراد از( حسنی) نیکویی: بهشت است و مراد از زیاده: نگریستن به روی الله است. همان گونه که رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرموده است: &"آن گاه که بهشتیان وارد بهشت می شوند، خداوند بلند مرتبه می گوید: آیا می خواهید چیزی افزون به شما بدهم؟ می گویند: آیا صورت های ما را سفید نکردی و ما را در بهشت وارد نساختی و از آتش رهایی ندادی؟ می گوید: پس حجاب بر داشته می شود، پس هیچ چیز را محبوبت تر از نگریستن به روی پروردگارشان ندیدند . سپس رسول خدا صلی الله علیه و سلم این آیه را تلاوت فرمودند ، {كساني‌ ‌که‌ نيكوكاري‌ كرده‌اند، نيكويي‌ [بهشت‌] و افزوده‌اي‌ ‌بر‌ ‌آن‌ دارند}(سوره یونس آیه 26) &" (روایت از مسلم است)

اما آتش: آن جایگاه عذابی است که خداوند برای کافران ستمکار آماده کرده است. کسانی که به خداوند کفر ورزیده و با رسولان او مخالفت می نمودند. در آن انواع عذاب و تنبیه مهیا می باشد. چیزهایی که به ذهن کسی نرسیده است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و ‌از‌ آتشي‌ ‌که‌ ‌براي‌ كافران‌ فراهم‌ ديده‌ ‌شده‌ ‌است‌ ‌بر‌ حذر باشيد } (سوره آل عمران آیه 131)

و می فرماید: {به‌ راستي‌ ‌که‌ ‌ما ‌براي‌ ستمكاران‌ آتشي‌ ‌را‌ ‌که‌ سراپرده‌هايش‌ آنان‌ ‌را‌ فرا گيرد، فراهم‌ ديده‌ايم‌. و ‌اگر‌ فرياد خواهند ‌با‌ آبي‌ همانند مس‌ گداخته‌ ‌که‌ چهره‌ها ‌را‌ بريان‌ كند ‌به‌ دادشان‌ رسند. بد شرابي‌ ‌است‌ و [جهنّم‌] بد آرامگاهي‌ ‌است} (سوره کهف آیه 29)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {بي‌ گمان‌ خداوند كافران‌ ‌را‌ لعنت‌ كرده‌ ‌است‌ و برايشان‌ آتش‌ فروزان‌ فراهم‌ ديده‌ ‌است (64) که‌ همواره‌ ‌در‌ آنجا جاودانند. هيچ‌ دوست‌ و ياريگري‌ نيابند (65) روزي‌ ‌که‌ چهره‌هايشان‌ ‌در‌ آتش‌ گردانيده‌ شود. گويند: اي‌ كاش‌ ‌ما ‌از‌ خداوند و ‌رسول‌ [‌او‌] اطاعت‌ مي‌كرديم (66)} (سوره احزاب آیه 64-66)

و سبک ترین آنها در عذاب را رسول خدا صلی الله علیه و سلم چنین توصیف می کند : {سبکترین عذاب روز قیامت از آن شخصی است که در زیر کف پایش اخگری گذاشته می شود که به سبب آن مغز او در سرش می جوشد} (روایت از بخاری است)

ثمرات ایمان به روز بازپسین:

1- محقق شدن یک رکن از ارکان ایمان به خداوند، زیرا ایمان به خداوند بدون ایمان به روز رستاخیز محقق نمی شود. این از جمله ارکان ایمان است و به همین سبب خداوند جنگ با کسانی را که به آن ایمان ندارند لازم گردانیده است. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {بجنگید با کسانی که به خداوند و روز بازپسین ایمان نمی آورند} (سوره توبه آیه 29)

2- امنیت در دنیا و آخرت و وعده دریافت پاداش بزرگ، خداوند بلند مرتبه می فرماید: {بدان‌ ‌که‌ دوستان‌ ‌خدا‌، نه‌ بيمي‌ ‌بر‌ آنان‌ ‌است‌ و نه‌ آنان‌ اندوهگين‌ شوند } (سوره یونس آیه 62)

3- وعده دریافت پاداش بزرگ، خداوند بلند مرتبه می فرماید: {به‌ راستي‌ كساني‌ ‌از‌ مؤمنان‌ و يهوديان‌ و ترسايان‌ و صابئين‌ ‌که‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و روز قيامت‌ ايمان‌ آورده‌ و كار شايسته‌ كرده‌ باشند، پاداششان‌ ‌را‌ نزد پروردگارشان‌ دارند. و نه‌ بيمي‌ ‌بر‌ آنان‌ ‌است‌ و نه‌ آنان‌ اندوهگين‌ شوند} (سوره بقره آیه 62)

ام المومنین عایشه رضی الله عنها به زنی گفت: مرگ را بسیار یاد کن چرا که سبب نرمی و لطافت دل می شود.

4- تشویق برای انجام کارهای نیک؛ خداوند بلند مرتبه می فرماید: {اي‌ مؤمنان‌، ‌از‌ خداوند اطاعت‌ كنيد و ‌از‌ ‌رسول‌ [‌او‌] و صاحبان‌ امرتان‌ [‌هم‌] اطاعت‌ كنيد ‌هر‌ گاه‌ ‌در‌ چيزي‌ اختلاف‌ كرديد، ‌اگر‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و روز قيامت‌ ايمان‌ داريد، ‌آن‌ ‌را‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و ‌رسول‌ بازگردانيد. ‌اين‌ بهتر و نيك‌ انجام‌ تر ‌است} (سوره نساء آیه 59) ، و می فرماید: {فقط كسي‌ مسجدهاي‌ ‌خدا‌ ‌را‌ آباد مي‌كند ‌که‌ ‌به‌ خداوند و روز قيامت‌ ايمان‌ آورده‌ باشد} (سوره توبه آیه 18)

و می فرماید: {به‌ راستي‌ ‌براي‌ ‌شما‌، ‌براي‌ كسي‌ ‌که‌ [پاداش‌] خداوند و روز قيامت‌ ‌را‌ اميد مي‌ دارد و خداوند ‌را‌ بسيار ياد مي‌كند، ‌در‌ ‌رسول‌ ‌خدا‌ سرمشقي‌ نيكوست} (سوره احزاب آیه 21) ، و می فرماید: {به‌ راستي‌ ‌در‌ آنان‌ برايتان‌ سرمشقي‌ نيكوست‌. ‌براي‌ كسي‌ [‌از‌ ‌شما‌] ‌که‌ ‌به‌ [لقاي‌] ‌خدا‌ و روز قيامت‌ اميدوار ‌است} (سوره ممتحنه آیه 6)

و می فرماید: {و گواهي‌ ‌را‌ ‌براي‌ [رضاي‌] ‌خدا‌ ادا كنيد. ‌اين‌ [حكم‌] كسي‌ است ‌که‌ ‌به‌ خداوند و روز قيامت‌ ايمان‌ دارد} (سوره طلاق آیه 2)

حسن رضی الله عنه می گوید: کسی که مرگ را شناخت، مصیبت های دنیا برایش آسان می شود.

5- از انجام کارهای منکر و بد جلوگیری می کند: پروردگار بلند مرتبه ما می فرماید: {و ‌اگر‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و روز بازپسين‌ ايمان‌ دارند، نهان‌ داشتن‌ آنچه‌ خداوند ‌در‌ رحمهايشان‌ آفريده‌ ‌است‌، ‌براي‌ ‌آنها‌ روا نيست} (سوره بقره آیه 228)

و می فرماید: {و چون‌ زنان‌ ‌را‌ طلاق‌ داديد و ‌به‌ سر آمد خويش‌ برسند، وقتي‌ ‌که‌ ‌در‌ ‌بين‌ خويش‌ ‌به‌ شايستگي‌ تراضي‌ كنند، آنان‌ ‌را‌ ‌از‌ آنكه‌ ‌با‌ همسران‌ خويش‌ ازدواج‌ كنند، باز مداريد. ‌اين‌ [حكمي‌ ‌است‌] ‌که‌ ‌هر‌ كس‌ ‌از‌ ‌شما‌ ‌که‌ ‌به‌ ‌خدا‌ و روز قيامت‌ ايمان‌ دارد، به آن پند داده می شود} (سوره بقره آیه 232)

و می فرماید: {كساني‌ ‌که‌ ‌به‌ خداوند و روز قيامت‌ ايمان‌ دارند[‌در‌ سرباز زدن‌ ‌از‌] آنكه‌ ‌با‌ مالهايشان‌ و جانهايشان‌ جهاد كنند ‌از‌ تو اجازه‌ نمي‌خواهند و خداوند ‌به‌ [حال‌] پرهيزگاران‌ داناست (44) فقط آنان‌ ‌از‌ تو اجازه‌ مي ‌خواهند ‌که‌ ‌به‌ خداوند و روز قيامت‌ ايمان‌ نمي‌آورند و دلهايشان‌ شك‌ آورده‌ ‌است‌، ‌پس‌ آنان‌ ‌در‌ شك‌ّ ‌خود‌ سرگردان‌ مي‌شوند (45)} (سوره توبه آیات 44-45)

به همین سبب کسی که به روز رستاخیز ایمان ندارد از انجام کارهای زشت و منکر باز نمی آید و از ارتکاب آنها شرم نمی کند: {آيا نگريسته‌اي‌ ‌به‌ كسي‌ ‌که‌ جزاي‌ اعمال‌ ‌را‌ دروغ‌ انگاشت‌! (1) آن‌ شخص‌ همان‌ كسي‌ ‌است‌ ‌که‌ يتيم‌ ‌را‌ [‌با‌ اهانت‌ ‌از‌ ‌خود‌] مي ‌راند (2) و ‌بر‌ خوراك‌ دادن‌ بينوا ترغيب‌ نمي‌كند} (سوره ماعون آیات 1-3)

قلب نه اصلاح می شود ونه رستگار می گردد، نه آرامش می یابد ونه لذت واقعی را درک می کند، نه خوش می شود و نه آرام می گیرد مگر به عبادت پروردگارش و دوستی با او و روی آوری به او.

شیخ الاسلام

6- دلداری دادن به مومن از آنچه که از نعمت ها و پاداش دنیا از دست می دهد. بهشت آن رستگاری بزرگ است و زندگی دنیا جز اسباب غرور چیزی نیست. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {هر‌ موجود زنده‌اي‌ چشنده [طعم‌] مرگ‌ ‌است‌. و جز ‌اين نيست‌ ‌که‌ پاداشهايتان‌ ‌را‌ ‌در‌ روز قيامت‌، ‌به‌ تمام‌ و كمال‌ خواهيد يافت‌. ‌پس‌ ‌هر‌ كس‌ ‌که‌ ‌از‌ آتش‌ [جهنّم‌] دور داشته‌ و ‌به‌ بهشت‌ ‌در‌ آورده‌ شود، بي‌ شك‌ رستگار ‌شده‌ ‌است‌. و زندگاني‌ دنيا جز مايه فريب‌ نيست} (سوره آل عمران آیه 185)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {بگو: ‌به‌ راستي‌ ‌من‌ ‌اگر‌ ‌از‌ پروردگارم‌ نافرماني‌ كنم‌ ‌از‌ عذاب‌ روز بزرگ‌ مي‌ترسم‌(15) هر‌ كس‌ ‌که‌ ‌در‌ ‌آن‌ روز [عذاب‌ ‌را‌] ‌از‌ ‌او‌ باز دارند. ‌به‌ راستي‌ [خداوند] ‌به‌ ‌او‌ رحمت‌ آورده‌ ‌است‌. و ‌اين‌ ‌است‌ كاميابي‌ آشكار (16)} (سوره انعام آیات 15-16)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و آخرت‌ بهتر و ماندگارتر ‌است} (سوره اعلی آیه 17) ، دلداری دادن به مومن از آنچه که از نعمت ها و پاداش دنیا از دست می دهد، بهشت آن رستگاری بزرگ است و زندگی دنیا جز اسباب غرور چیزی نیست. خداوند بلند مرتبه می فرماید: {هر‌ موجود زنده‌اي‌ چشنده [طعم‌] مرگ‌ ‌است‌. و جز ‌اين‌ نيست‌ ‌که‌ پاداشهايتان‌ ‌را‌ ‌در‌ روز قيامت‌، ‌به‌ تمام‌ و كمال‌ خواهيد يافت‌. ‌پس‌ ‌هر‌ كس‌ ‌که‌ ‌از‌ آتش‌ [جهنّم‌] دور داشته‌ و ‌به‌ بهشت‌ ‌در‌ آورده‌ شود، بي‌ شك‌ رستگار ‌شده‌ ‌است‌. و زندگاني‌ دنيا جز مايه فريب‌ نيست} (سوره آل عمران آیه 185)

و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {بگو: ‌به‌ راستي‌ ‌من‌ ‌اگر‌ ‌از‌ پروردگارم‌ نافرماني‌ كنم‌ ‌از‌ عذاب‌ روز بزرگ‌ مي‌ترسم‌(15)هر‌ كس‌ ‌که‌ ‌در‌ ‌آن‌ روز [عذاب‌ ‌را‌] ‌از‌ ‌او‌ باز دارند. ‌به‌ راستي‌ [خداوند] ‌به‌ ‌او‌ رحمت‌ آورده‌ ‌است‌. و ‌اين ‌است‌ كاميابي‌ آشكار} (سوره انعام آیات 15-16) ، و خداوند بلند مرتبه می فرماید: {و آخرت‌ بهتر و ماندگارتر ‌است} (سوره اعلی آیه 17)